[ مقدمه‌ى محقق ] جرجانى و كتاب الأغراض نام سيّد اسمعيل جرجانى ، طبيب بزرگ و نويسندهء نامى كتابهاى پزشكى را كم كسى است ، از اهل تحقيق ، كه نداند . او پزشك ايرانى نامدارى است كه از سال 434 تا 531 زيسته است و شاگرد ابو القاسم عبد الرحمن بن على بن ابى الصادق النيسابورى ملقب به بقراط الثانى است كه در اواخر قرن پنجم هجرى وفات يافته است . سيّد اسمعيل جرجانى - الامير السيّد الامام زين الدين اسمعيل بن الحسن بن محمد بن احمد الحسينى الجرجانى المتطبب - از دانشمندان خراسان بود كه چندى در خوارزم در خدمت قطب الدين محمد خوارزمشاه و پسرش علاء الدين اتْسَز به سر برد . در جرجان متولد شد و در مرو درگذشت . در پزشكى كتابهاى بسيار به فارسى پرداخت . بزرگترين كتاب او « ذخيرهء خوارزمشاهى » است كه به نام قطب الدين محمد بن انوشتكين خوارزمشاه در سال 504 هجرى قمرى نوشته و آن كتاب از زمان تأليف جزء بزرگترين و مهمترين كتابهاى پزشكى شمرده شده است . كتاب ذخيره در دوازده مجلّد است كه هر جلد خود به چند باب و هر باب به چند فصل تقسيم مىشود و در حقيقت يك « دانشنامهء پزشكى » است كه شامل همهء ابواب و فصول و نكات و مسائل مربوط به علم طب است .